Ораза жайында жаңа жазуларды мына блогтан оқи аласыздар:

oraza2008.wordpress.com

Фариза Шорабекқызы

Әліппе

Имандылық әліпбиі

Кітап PDF форматта
Түсіріп алу:
1-бөлігі (~14 МB)
2-бөлігі (~7 MB)

Мегалайнерлер 512 КБ/с-пен мыннан түсіріп ала алады (трафик есептелмейді):
(~21 МB)

СҰРАҚ-60: Әссәләму алейкум уә рахмәтуллаhи уә бәракәтуh!!! Сіздін жауабынызды алып,куанып калдым! менің сурайын дегенім уәһһәбшылардын мусылман бауырларымыздан кандай айырмашылыгы бар? оларды калай ажырата аламыз?
тагыда сурайын дегенім намазды кандай жолмен тез уйренуге болады жане менін алган бейнелі намазга карап уйреніп жургенім дурыс па? Дарын атты имамнын уагызын карап,омірге деген коз карасым озгере бастады,осындай уагыздарды карауга бола ма? менің сурап жаткан себебім,жолдасым озі намаз окиды, екеуміз тойга дейін бірге тура алмаймыз,иншалла отбасын курам дегенге дейін толыктай парызымды менгерсем деймін.Осыган жауап берсеніздер нур устіне нур болар еді. Жәзәкәл-ләху хайран!

ЖАУАП-60: Уағәләйкумус сәләм уа рахматуллаһи уә бәрәкәәтуһ!
Жауап көлемі үлкен болса да, қазіргі таңда кең тарап кеткен “уәһһәбшы” деген тіркесті жақсылап талдап шығайық.
Біріншіден, бұл атау Ислам ғұламаларының бірі Мұхаммед ибн Абдулуәһһәб есімді ғалымның есімімен байланыстырады. Ол кісі шынымен-ақ ғалым болғаны, Ислам үшін, әсіресе таухид үшін көп тер төгіп, біраз еңбек еткенін ғұламалардың бәрі дерлік мойындайды. Ол кісі өзінің “ғалымдық” дәрежесіне лайықты адам. Бірақ, ол кісінің қай кітабын ашып қарасаңыз да көп бөлігі Құран мен хадистерді қамтып, азғантай бөлігінде ғана өз сөзін келтіретін. Демек, бұл тұлғаның дәл өзін жамандап, атын қараламаған дұрыс.
Екіншіден, ол кісі өзінің Исламға қызмет етуінде негізгі мақсатын “жалғыз Аллаһқа құлшылық етуге шақыру” арқылы жүргізген. Сол заманда пұтқа, әруаққа, әулиеге табынып кеткендер көбейіп, бұл адам соған қарсы тұру мақсатымен көп еңбектер жазып, адамдарды таухидке шақыруға тырысқан. Ал таухидке шақыру – барлық пайғамбарлар жолы.
Үшіншіден, бір ғалым пікірін ұстанған адам екі түрлі болады. Түсінігі кең адам және түсінігі тар адам. Түсінігі кең адам ғалымның сөзін ДҰРЫС ұғып, тиісінше, дұрыс түрде соңынан ілеседі. Ал түсінігі тар адам қате түсініп, өзінің қате түсінігіне ереді. Ондай болса бір адам соңынан ерген адамға қарап “ғалымды” кіналамаймыз, бәлкім “ерген адамды” кіналау керек. Бірақ, кейбіреулер бұл ғалымның кітаптарын қате түсініп алған адамдарды көріп, оларға “уаһһабшы” деп ат қойып, ақыры Мухаммед Абдулуәһһәбты жамандауға көшкен. Бұл ерсілік.
Төртіншіден, негізінен “уаһһабшы” деген атауға келер болсақ, бұл атауды көбіне “таухидке, сүннетке” тырысқан жандарды жалпы қоғамға енуінен сақтау үшін ойлап тапқан. Біле-білсеңіз, жалпы қоғамға біреуді құбыжық етіп көрсетіп, оған бір атау беріп, соған ұқсағандардың бәрін де солай атау – бұл жалпы қоғамдық сананы улайтын жаман саясат. Ең ерте кезеңде Аллаһ елшісін (с.а.с) сиқыршы, жалғаншы, шайыр деп жамандап, адамдарды одан бет бұруын үндеді. Бірақ ол кісі тек ақиқатпен келген еді. Алысқа бармай-ақ, өзіміздің зиялы қауымды алып қарасаңыз: “Оян қазақ!” деп еді, ақыры “халық жауы” атанды. Тура осы сияқты “таухид пен хадистерге” берік болған адамдарды қоғамнан бөліп тастау үшін оларға “уәһһабшы” деген атау таңып, Мухаммед Абдулуәһһәбты жаман етіп көрсетуге тырысқан. Адамдар өздері білмесе де өздеріне ұнамаған жанды “уаһһабшы” деп атауға көшті. Бірақ “Уаһһабшы деген не?” деп сұрасаң, дұрыстап жауап бере алмайды көбісі.
Бесіншіден, кейбір бауырлар өздерінің шала ілімінің салдарынан Исламды халыққа қате түсіндіріп, елге уағыз айтуда дөрекілік көрсетіп, мазһабтарды мойындамай, жұртты жаппай кәпір-мұсылманға бөліп, халықты өздеріне қарсы қаратып алды. Олардан: “Кімнің кітабын оқыдың?” десе, ол “Әбдулуәһһәбтың” деп, ақыры өзінің былғанған атына қоса ұлы ғалымның есімін де қосып алды. Сөйтіп “уаһһабшы” боп шыға келді. Біліңіздер ағайын, Абдулуәһһәб үлкен ғалым әрі қазіргі кезде ел ішінде кейбір шала ілімді жастардың жасап жүргені ол кісіге мүлдем қатысы жоқ.
Алтыншыдан, мен нақты “уаһһабшы” деген ағымды, (егер ол бар болса) басқа мұсылмандардан қалай ажырап тұратынын біле алмадым. Олар да мұсылман ғой. Егер таухидке берік адам “уаһһабшы” болса, онда пайғамбарлар да уаһһабшы. Егер хадистерге көбірек көңіл бөлген адам “уаһһабшы” болса, онда Ислам ғалымдарының көбісі уаһһабшы. Бірақ, жұрттың “уаһһабшы” деп айтуы дін жауларының ойлап тапқан “құбыжық” атауы. (”Халық жауы” деген атау мен “уаһһабшы” деген атау жүз пайыз бірдей). Сізден сұрайтыным, егер “уаһһабшы деген - мыналар” деп, нақты біреуді білдіретін бір іліміңіз болса, ортаға салсаңыз. Бәріміз бірігіп талқылайық.
Жетіншіден, бір ғалымның ойлары – оның кітаптарында. Адамдардың аузындағы сөздер біреудің кім екенін көрсете алмайды. Егер шынымен-ақ адамның кім екенін білгің келсе, кітаптарын оқы. Бұған көп мысал келтіріп жатудың керегі жоқ.
Сегізіншіден, біреу мазһабты мойындамаса, жұртпен қатал болса, жұртты кіналап жүрсе, уағызды дөрекі айтса, ол адам “уаһһабшы” емес, бәлкім басқа атау алады. Себебі Мұхеммед Абдулуәһһәб ешбір кітабында “дөрекі бол, жұртты кінала” демеген.
Тоғызыншыдан, “Уаһһабшы” деген тіркестің өзінде шикілік бар. Аллаһтың көркем есімдерінің бірі болған “Уәһһәб” есіміне бұлай жалғап қою дұрыс емес. “Аллаһшы, Рахманшы, Рахимшы” деген сөзіміз дұрыс па? Ақылы бардың бәрі де бұрыс екенін мойындайды.
Оныншыдан, біз қай ғалым соңынан ерсек те, кімнің кітабын оқысақ та мақсатымыз бір болу керек ол – Құранға және сүннетке сай амал жасау және ол екеуін тиісінше сахабалар сияқты түсіну. Сондай-ақ, бір ғалымнан өзгені мойындамау, өзгені қате деп білу – адасудың басы. Пайғамбардан өзгенің бәрі де қателеседі. Осыны есте ұстаңыз.
Біз бұл жерде жауап жазғанда нақты ағымды, топты, жамағатты ақтап жазбаймыз, себебі Ислам діні әртүрлі жамағаттар мен топтарға толықтай тыйым салған. Бірақ, Ислам үшін еңбек еткен қай ғалым болса да оны ақтап алуға тырысып, дұрыс пен бұрыстың арасын ажыратып алуға тырысамыз. Бір адам сыртынан ғайбат айту – оның етін жеумен тең. Ал ғалым адамның атынан ғайбат айту одан да сорақы, себебі олар пайғамбарлар мирасқорлары.
*** Намазды үйренуге келер болсақ, үйрететін біреу болса ең абзалы сол. Ислам діні ұстаз бен шәкірттік байланысты абзал көреді. Ал егер үйретуші адам таба алмасаңыз, онда өзіңіз айтып отырған “Бейнелі намаздан” үйренсеңіз де болады, бірақ, ол жерде айтылған дұғалар, намаз сипаттары жайында білімді жандардан сұрап, шариғатқа сай және қайшы келетін тұстарын ажыратып отырыңыз. Дәлелсіз түрде көз жұма орындауға болмайды.
*** Ал Дарын немесе тағы басқа уағыз айтушы бауырларымыздың дәрістерін тыңдауға келер болсақ, иншалла, оқасы жоқ әрі осындай әрекет жасап жүрген бауырларымызға Аллаһ разы болсын. Жалпы, Құран және хадиске сай келіп тұрса, оған қоса сахабалар түсінгендей түсіндіріп беріп отырса, нұр үстіне нұр, тыңдауға болады. Анығын Аллаһ біледі. Түсініксіз жерлер болса ашып сұрап алыңыз.

Иман

– Мұхамеджан, сіз жөнінде жұрт­­тың білгісі келетін бір сұрақ бар. Айтысқа неге шықпайсыз?
– Мен айтысқа өте жас кел­дім. Он үш жасымда қолыма домбырамды алып, сахнаға шығып, ал он бес жасымда үлкен ақын­дармен айтысып, рес­пуб­лика көлеміндегі жыр додасында жүлдегер атандым. Және бірден нәтижелі айтыс көрсетіп, қатарға ертерек қосылып кеттім. Айтыста өзім­нің жолымды салдым. Бірақ мен айтыспен қош айтысқан жоқ­пын. Адам өзінің рухани жаң­ғыру, түлеу және шыңдалу ке­зеңдерінде жұрттың алдына көп шыға бермеуі мүмкін. Сон­дық­тан айтысқа шықпай жүр­гені­ме соншалықты үлкен себеп жоқ. Әлі де айтыстың төңірегінде­мін. Жас ақындардың басын бі­рік­тіріп, оларға бас-көз болып, жол көрсетумен айналысып жүр­мін. Негізі мұсылманшылық жол­ды тереңірек ұстанып, үйре­ніп, білім алып жүргендіктен, уа­қы­тымның көбі осы жолға жұм­салып жатыр. Өзімнің ақындық қа­білетімді, шығармашылық мүм­кіндіктерімді пайдаланып, мұ­сылмандық өлең жазып, уа­ғыз-насихаттар жүргізіп жүрген жайым бар.
– Менің бір байқағаным, соң­ғы уақыттарда дінді ұстан­ған­дар­дың басым бөлігі сахнадан қол үзіп жатыр. Аузы дуалы ақын­да­ры­мыздың бірі Шорабекті айтыс­тан көре алмай дал болдық. Ал Бекболаттың дауысын қаншама қа­зақ сағынды. Сізді де осы топқа қосу­ға болады. Жаңа «уағыз-на­сихат жасап жүрмін» дедіңіз. Не­ге осы уағызыңызды сахна арқы­лы, өнеріңізбен әрлеп жеткіз­бес­ке? Қайта сахнаның күшімен ха­лықты ұйытуға болады ғой.
– Өнерде толыққанды жүру оңай емес. Көп жағдайда орта өз әсе­рін қалдырмай қоймайды. Уа­қытың пайдасыз іске көп жұм­­салады. Жалпы, айтысқа, өнер­ге дін ешқашан тыйым сал­ған емес.
Алланың берген қасиеті поэ­зия өте құдіретті өнер. Бұл өзі қан­жар іспеттес. Пышақпен нан турау­ға да, кісі өлтіруге де бо­ла­ды. Сол сияқты өлеңнің күшімен жақ­сылықтың да нұрын шашуға жә­не жамандықтың уытын да та­ратуға болады. Құранда 114 сүре бол­са, оның біреуі ақындарға ар­налған «Шұғара» сүресі. Сол сүре­де «ақындарға азғындар ғана ере­ді, бірақ олардың иман кел­тір­­гені басқа» деген жолдар бар. Яғни, ақындар Алланың берген қа­сиетінің арқасында соңынан ха­л­ықты ертіп, сөзіне иландыра ала­ды. Бірақ қазір «құбылаңа тү­кір­дім!» деп немесе Аллаға, Пай­ғам­бар­ға қарсы күпір сөз айтып, өлең жа­зып жүргендер де бар. Мұн­дай­лар халыққа қасиетсіз ұғымдарды сіңіреді. Кейбір ғалым деп жүрген аға­ларымыз «неге мешіттер көп са­лы­нып жатыр?», «неге жастардың б­әрі намазхан боп кетті?» деп, кей­бір мінбелерден орынсыз сөз ай­тып, мәселені басқа жақтан іздей­тін сияқты. Мәселен, мен Париж сах­насында өткен жыр додасында ай­тысқым келген. Жүрсін ағам екеуміз Париж төрінде иман­ды­лық айтысын өткізейік деп ұйғар­ған­быз. Бірақ кезінде маған қам­қор болған үлкен ағаларымның бі­рі «Мұхамеджан сақалымен сах­на­ға шығатын болса, айтыспай-ақ қой­сын» деп, жолыма тосқауыл бол­ды.
– Сол Париж сахнасында өткен айтыста «Дін ислам – діңгегім» де­ген толғауыңызды оқыған кезіңіз­де, көздеріңізден сахнаға деген са­ғынышты байқадым. Халықтың іл­типатын әбден сағынып қалған сияқ­тысыз…
– Әрине, сағындым. Жанкүйер жұр­тыммен тағы да қауышатыным сөз­сіз. Айтпағым, әлгі «жанашыр» аға­ларымыз сонда менің өнерге ке­ліп, өз үлесімді қосуымды ойлап отыр­ған жоқ, керісінше менің бол­мысыммен күресіп жүр. Өзі арақ ішіп, зина жасап, ақша тігіп карта ойнап жүрген адамдар бір адамның таза жолда жүргенін түсінуге мұр­ша­сы жоқ. Олар сол адамның кө­лең­кесінде өзінің жамандығы көрі­ніп қалатынынан қорқып, кісіні күс­тәналауға дайын тұрады.
– Ал осы сақалыңызды алсаңыз не қылады?
– Сақал – пайғамбардың сүн­не­ті. Қазақта «Сөздің көркі – ма­қал, ердің көркі – сақал» дейді. Са­қал­ды қырып жүру үрдісі бертінде ға­на шыққан еді, ал ер жігіттің са­қал қоюы – ықылым заманнан ке­ле жатқан табиғи болмыс. Сон­дық­тан бұл әркімнің өз шаруасы. Мә­селе сақалда емес, мәселе көз­қараста. Мен көшеде кіндігін аш­қан қыздардың барлығын «жезөк­ше» деп кінәлай алмаймын ғой. Сол сияқты, сақал қойған адам­ның барлығы дінбұзар емес. Кеше ға­на дәстүрімізге енген жаман қа­сиеттерге қалыпты жағдай ретінде қарайтын болсақ, онда неге ата-ба­ба­ларымыздан келе жатқан ер­кек­ке тән мұра - сақалға шошына қараймыз?
– Жалпы, шариғат бойынша мұсылман баласы сақал өсіруге міндетті ме?
– Пайғамбарымыздың сүннеті бо­йынша міндетті. Бір жағынан са­қал қойғанды өзім жақсы көремін. Сақалым өзіме ұнайды. Суретші­лер мен геологтардың көпшілігі са­қал қояды. Бірақ біз олардың са­қалына жармасып жатқан жоқпыз ғой. Кезінде сақалды «көрік» деп са­наған ата-бабаларымыз, кері­сін­ше, сақалы жоқ адамдарды «көсе, ке­м­пір бет, сұйық сақал» деп сы­на­ған екен.
–«Сақал қойған адамның бар­лы­ғы дінбұзар емес» дедіңіз. Ес­туім­ше, сіз Исламның уақапшылдық ағымын­да көрінесіз. Осы мәселенің анық-қанығын өзіңіз айтып беріңіз­ші.
– Әуелі, Исламда уақапшыл­дық деген ағым бар ма екен? Бол­ған күнде де, кез келген ат қойы­лып, айдар тағылған ағымның Ислам­ға ешқандай қатысы жоқ. Ал жала жабушылардың «уақап­шыл­дықтың» тарихы туралы оқып көр­сек, араптың Абдул-Уаххаб де­г­ен тұлғасы туралы айтылады. Оның біздің қазаққа, оның ішінде ма­ған ешқандай қатысы жоқ. Жал­пы, дін ұстану үшін арап­тану­дың, түріктенудің, парсыланудың ешбір қажеті жоқ. Өйткені Аллаһ Құранда біздерді жекелеген ұлт қылып жаратқанын анық айтқан. Мен дінім мұсылман болғанмен, қа­ра тұяғыма дейін қазақпын. Және қияметте мұсылман қазақ­тар­дың қатарында тірілгім келеді. Ал кейде жұрттың көзіне ерсі кө­рі­ніп, кейбір сөзіміз тосын болып жат­са, айтушының адасқанды­ғы­нан емес, тыңдаушының өз дінінен хабарсыздығынан болар. Өйткені қа­зақ айтады: «Кісі – білмегенінің дұшпаны», «Адам – танымағанын сый­ламас» деп.
– Осы жерде сұрайын дегенім, «ислам – қанмен, яғни қылыштың күшімен қабылданған дін» деген де әңгімелер айтылады ғой.
– Бұл сізге жеткен теріс ақ­па­рат шығар. Адамдардың жүрегіне тек ізгілік себуші дін қылыштың жү­зімен енгізілуі мүмкін емес. Жетпіс жыл бойы бізге Ислам жө­нін­де жалған ақпарат жеткізіліп кел­ді. Біз өзіміздің дінімізден алыс­тағанымыз сондай, Исламның қа­ғи­даларына бөтенсініп, жатырқап қарай­тын болдық. Егер біреу құ­ран­ды негізге алып, пайғам­бары­мыз­дың сүннеті бойынша, тура жол ұстанатын болса, біз оған шо­шына қараймыз. Арақ-шарап­тың енгені кеше, бірақ біз оған то­сырқап қарамадық. Тіпті қыздың қалыңмалына қоймен қосып, бір жә­шік арақ апаратын болдық қой. Ал ежелден ұстанып келе жатқан мұсылманшылығымыздан аз күн­де жерініп шыға келдік. Атеистік көзқарастағы азғындаған жылдар­дың салқыны әбден тиген. Қазір дін дұшпандарының теріс пиғылымен хақ дініміздің кері жарнамасы жү­ріп жатыр. Мәселен, менің жеке ба­сымды алып қарайық. Мен бас жа­рып, көз шығарыппын ба? Болмаса ұлтыма қастандық жасаппын ба? Ұлттық қасиеттерімнен жерініппін бе? Арамыздағы кейбір Абайды «кри­шнаид», қазақтарды «хрис­тиан болған» деп дәлелдегісі келген «ға­лымдар» да «дінбұзар» деп та­ныл­ған жоқ қой. Сізге басымнан өт­кен оқиғаны айтып берейін. Өзім­нің ауылымда туған-туыс­тарым­ның басын жинап, уағыз-на­сихат айтып бердім. Ауылдың адам­дары малдарын қоралап әбден шар­шаған болуы керек, ара­ларын­да ұйықтап кеткендері де болды. Сө­зімнің аяғын «Ла-иллаһа-ил­лалаһ» яғни «Алладан басқа тәңір жоқ, Алладан басқа құдай жоқ» де­ген сөздерді түсіндірумен аяқ­та­ған едім. Сол кезде «Алладан бас­қа сыйынуға лайықты Құдай жоқ!» деген кезде «Құдай жоқ!» де­ген сөзді қаттырақ айтсам керек. Ер­тесінде бір көкеміз «Ой, мына Мұхамеджан әбден адасыпты. Түн­де қатты шаршап ұйықтап кет­кен екенмін. Бір көзімді ашсам «Құ­дай жоқ!» деп зіркілдеп отыр екен. Тұрдым да, қаштым!» депті. Осы­дан кейін не дейсің? Ол сөзі­м­нің аяғын ғана тыңдаған. Жалпы, біз қазір мәселенің байыбына бар­май, арзан дақпыртқа жүгінетін бол­дық. Елбасының да күйінетіні осы жағдай ғой. Өйткені біз ол кі­сі­нің не ойлап тұрғанын пайым­да­май, ұнамаған кейбір іске қарап, күс­тәналауға құмармыз. Бірақ ол к­ісі әрқайсымызға «Әй, әліптің ар­тын бақсаңдаршы!» деп айта ал­майды ғой.
– Мұхамеджан, сізді әруаққа Құран бағыштап, бет сипамайды де­седі. Осы сөздің жаны бар ма?
– Алла сақтасын! Мен Құран оқи­мын, сауабын әруаққа ба­ғыш­тай­мын. Бірақ мен әруаққа сыйын­баймын. Аллаға сыйы­на­мын. Абай «жаратушы тұрғанда, жара­тылғаннан не сұрайсың?» де­ген екен. Сондықтан біз әруаққа сыйыну мен сыйлаудың ара-жігін ажыратып алуымыз керек сияқты. Жалпы, әруаққа, тасқа, ағашқа, от­қа, құсқа табыну – Ислам дініне дейін болған негізсіз сенімдердің жемісі. Ол ешқандай кітабы, жолы, пайғамбары жоқ кездегі адамдар­дың адасқан нанымдары. Мәсе­лен, Абайдың аталары Алшынбай, Кеңгірбайлар заманында мықты тұл­ғалар болған. Бірақ Абай олар­дың әруағынан жәрдем сұрап, сыйы­нып-табынбайды, керісінше «Пат­ша құдай сыйындым, тура бас­та өзіңе» деп, Аллаға тікелей шығуды айтып кеткен. Жалпы, әр­уақ­қа ғана емес, пайғам­бары­мыз­дың өзіне де сыйынуға болмайды. Оны біз Алланың құлы, әрі елшісі деп қана танимыз. Құранда Алла христиандарды «адасқандар» деп ай­тады. Олардың адасуының бас­ты себебі – адамдардан құдай жасады. Егер Алла пайғамбар Иса­ға табынғанды адасты деп та­ни­тын болса, онда күнәсі мен сауа­бы қатар жүрген жәй ғана пендеге табынуды қалай деп танымақ? Алла Тағала Құранда «адамды өзі­ме орынбасар етіп жараттым» дейді. Ра­сында да, жер бетінде адамнан құ­діретті жаратылыс бар ма? Осы­лай деп айтсаң, кейбіреулер «біз әруақты құдай көріп жатқанымыз жоқ. Тек Аллаға біздің тілегімізді жет­кізеді деп жатырмыз» дейді. «Қара­пайым әкімнің өзіне тікелей кіре алмайсың, ал Құдайға қалай­ша бірден байланысқа шықпақ­сың?» деп уәж айтқан болады. Ал біз ­бір нәрсені ескермейміз. Кімге кө­мекші, орынбасар керек? Бар­лық нәрсеге бірдей мүмкіншілігі жоқ, шектеулі адамға керек. Әкім – адам. Ал Аллаһ ешбір жәрдемші мен көмекшіге, адамзат пен екі ор­тадағы дәнекерге мұқтаж емес.
Тірі адам Аллаға жалынып, жәрдем сұрап, біреуге қол ұшын созып, көмек көрсете алады. Ал қайтыс болған адамның жаны мен тәні ажырады. Оның жаны Алланың алдында жауап беру үшін белгіленген күнін күтіп тұр. Ал біз осы әруақты мазалап, көмек сұра­май, керісінше, оған жәрдемдесіп, дұға қылуымыз керек. Мен де бұ­рын білімсіздікпен адасып, әр­уақ­қа сыйындым. Әруаққа сыйыну ма­ған не үшін керек болды? Ай­тыс­та жеңгім келгенде, мәртебе ке­рек болғанда, тегімді айтып мақ­тан­ғым келгенде мен әруақты еске түсіріп, атын ауызға алатынмын. Олар­дың ақыреттегі халі туралы бас қатырмайтынмын да. Ал қазір мен бес уақыт намаз оқыған сайын Құран мен Сүннетте көрсетіл­ген­дей ата-бабама дұға қыламын. Олар­дың атынан қажылық орын­дап, ораза ұстап, садақа беріп, сауа­бының соларға баруын Алладан үміт етемін.
– Сіз бірнеше жыл Жамбылда тұрдыңыз. Туған жеріңізде немен айналыстыңыз?
– Бір жылдай шетелде білім алып, тәжірбие жинақтадым. Отба­сы­лық жағдайыма байланысты, үш жылдай Таразда тұрып, әке-ше­шеме қолғабыс еттім. Мал-жанға бас-көз болдым.
– Мал-жан демекші, сізді ал­дын­да мыңғырған малы бар, бақуат­­ты тұрады деседі.
–Шүкір, ешкімнің қолына қарап отырған жоқпын. Кәсіппен, сауда-саттықпен айналысамын.
– Дін жолындағы адамға осы дүниенің қызығы болып саналатын дәулеттің не қажеті бар?
– Сіз қате пікір айтып отырсыз. Мұсылманшылық – бұ дүниеде адам­ның бақытты болуына қа­жет­тінің барлығын қолдайды. Тыйым салынған нәрседен басқаның бәрі рұқсат. Ислам адамзатқа пайдалы нәрсенің барлығын тұтынуға қарсы емес. Сіз дәулетті боласыз ба, жо­март боласыз ба, өз еркіңізде. Тек малыңыздың қақысын өтеп, зекет пен садақаны беріп отырсаңыз бол­ғаны. Мұсылманшылық деген – тек қана дін ұстанғанда намаз оқып, мешіттің бұрышына ты­ғы­лып отыру емес. Мәселен, мұсыл­манға тәуір киінбе, қымбат көлік мін­бе делінбеген. Бұл фәниде адал тап­қан дүниеңнің игілігін пай­да­лан, тек ақыреттегі беретін жауа­бын да ұмытпа.
– Мен сіздің келіншегіңізді көр­дім. Ол небәрі жиырма бес жаста екен. Бірақ ол неге бет-ауызын тұм­шалап алған? Жаңа өзіңіз айтқ­ан­дай, шариғат мұсылманның бақыт­ты өмір кешуіне ешқандай тыйым сал­майды емес пе?
– Сонда сіз менің келіншегім бет-аузын тұмшаласа, ол бақыт­сыз өмір кешіп жатыр деп ойлай­сыз ба? Ол жүзін жауып жүрген жоқ. Тек басына орамал салып, үсті­не етек-жеңі мол көйлек киіп жүр.
– Менің айтпағым, мәселен, сіз за­манға сай киініп алғансыз, неге ке­ліншегіңіз де заманға сай киін­беске?
– Ол заманға сай киінбейді деп кім айтты? Зайыбым өзінің ұнат­қа­нындай өмірін сүріп жатыр. Ел бар­ған жерге барады, ел жүрген жер­де жүреді. Менімен бірге ше­тел­ге қыдырып, қажет дүниесінен қа­ғажу қалған емес. Сіздің ойыңыз­ша, «заманға сай киіну» деген етек-жеңі қысқа, денеге жабысқан көй­лек киіп, шашыңды әсемдеп жүру ме? Сонда сіздің заманға сай емес дегеніңіз, өзге еркектердің нәп­сісін қоздыратын киім киіп, әуре­тін ашып жүрмеді дегеніңіз бе? Бол­маса, бөтен еркектермен емін-ер­кін араласпады дегеніңіз бе? Рас, ша­риғат мұсылманның бақытты өмір кешуіне тыйым салмайды. Бі­рақ, әйелдің ашық-шашық жүруі зиян екендігі діни тұрғыдан ғана емес, психологиялық, медици­на­лық тұрғыдан да дәлелденген. Ал ме­нің әйелім ұзын әрі кең-мол киі­неді. Бұл жерде оған да, қоғамға да зиян келіп отырған жоқ. Мен әйе­лімнің құқын шектеп отыр­ға­ным жоқ. Керісінше, осылай жүру оның өзіне ұнайды. Қайта бір жері ашық тұрса, өзінен өзі берекесі қа­шып, мазасы кетер еді. Жалпы, мен өзімнің жүрген жолымды, отба­сы­мыз­дағы қарым-қатынасымызды, өмір сүру жиынтығымызды за­ман­ға сай өтіп жатыр деп есептеймін. Өз кәсібім бар, көзім ашық, көш­тен қалып бара жатқан ештеңем жоқ. Арақ ішпеймін. Зина жаса­май­мын. «Біреудің ақшасын қалай жей­мін» деп басымды қатыр­май­мын. Қайта күндіз-түні өзімнің ру­хани кемелділігімді қалай толтыра­мын деп ойланамын. Сондықтан да, керісінше, мен қайта заманға сай өмір сүріп жатқан болармын. Кейбір адамдар жараспағанына қарамай, модамен киінуге құмар. Ал танымы толық адам модаға, қо­ғам­дық пікірге құлшылық қыл­май­ды. Керісінше, Алланың риза­лы­ғын алатын істерді істеп, ұлтын­ың сапасын күшейтетін салихалы амал­дармен айналысқанды ұната­ды. Мұсылманшылығы мол адам­дар­дан қоғамға пайда көп. Өйт­ке­ні олар ұлтын жан-тәнімен сүйіп, халқының екі дүниесі үшін қам жейді.
Сондықтан мен де өз ұлтым­ның азғындамауы жолында, тілін-ді­нін, рухани болмысын жоғал­т­пауы жолында күш-қуатымды жұм­сап жатырмын.
– Сіз келіншегіңізбен қалай та­ныс­­тыңыз? Оның дін жолына түсуіне өзіңіз түрткі болдыңыз ба?
– Менің келіншегім Еңлік – Бек­болат Тілеухан ағамыздың қа­рын­дасы болып келеді. Бекболат аға­мен жақын достығымыз, сый­лас­тығымыз бар. Осы кісінің үйін­де алғаш Еңлікті көрдім. Маған жас болса да Еңліктің дінді мо­йын­дап, жолына түскені қатты әсер етті. Бірден «мен іздеген қа­лың­дық осы болар» деп ойладым. Мен оның жастығына, болмаса сымбатына қызығып алғаным жоқ. Ме­ні оның иманы таңғалдырды. Еңлік – кәдімгі қарапайым мұсыл­ман­ның келіншегі. Ерінің, бала­лары­н­ың барлық жағдайын жасап, күйеуі­не қызмет етіп отыр. Сізге, ерсі көрінген сыртқы көрінісі ғана шы­ғар. Қайта ол өзінің күйеуіне ға­на көрсетуге тиісті нығметтерін сырт көзден қорғап жүр.
– Неше балаңыз бар?
– Екі қыз, бір ұлым бар. Үй­лен­генімізге жеті жыл болды. Міне, зайы­бым инша Алла, төртінші пер­зентін дүниеге әкелейін деп отыр. Үлкеніміз – Айша, екіншіміз –Абдулғафур. Кішкентайымыз – Фәтима.
– Сіз маған бұрын тәкаппар адам болып көріндіңіз…
– Мүмкін солай болған шы­ғар­мын. Өйткені өзінің жаратушысын таны­маған адам, өзіне де, өзгеге де ешуақытта әділдік жасай алмай­ды. Мен иманым толық болмаған жылдары Алланы дұрыс танымай, не болса соған табындым. Ал бұдан өткен күнә жоқ шығар.
–Мәселен?
– Әруаққа сыйындым, тұмар тақ­тым. Көріпкел-тәуіптерге бар­дым. Осындай күнәға барған адам­ның басқа да күнәсін сөз қылуға бо­ла ма? Мен бұрын халықтың ал­дында кейбір өлеңдерді бәйге алу үшін айтатынмын. Егер осы мәсе­ле­ні көтерсем, халық маған қоше­мет көрсетіп, дауыс береді деп ой­лай­тынмын. Ал қазір, нені айтсам да, шынайы айтамын. Ет жүр­е­гім­мен елжіреп айтамын. Тек ұлтым­ның бұ дүние мен ақыретте бақыт­ты болуы үшін айтамын.
– Алматыға келгеніңізге алты айдан асыпты. Немен айналысып жүрсіз?
– Қазақ радиосында жұма кү­ні сағат алты мен жетінің арасында «Құ­была» деген діни-танымдық ха­барды жүргіземін. Осы хабар ар­қылы көпшіліктің дінге қатысты сұрақ­тарына жауап беремін. Енді діни бейне, аудио таспа шығармақ ниет­темін.
– Айтыста кімге есе жібердім деп ойлайсыз?
– Әріптес ақынға есем кетсе, оған өкінбеймін. Өмірге есем кетіп, Алланың алдына барғанда абы­рой­сыз болмасам болғаны…Әңгімелескен
Мақпал ҚАРАТАЙҚЫЗЫ
http://www.aikyn.kz/

ХАРИЖИТТЕР

және

олардың идеологиясы 

«Ізгі амалдар етуге асығыңдар. Ақиқатында айсыз тастай қараңғы түн сияқты,Бұліктер заманы келеді. Ол заманда, адам таңда иманды болып, кешке кәпір немесе кешке иманды болып, таңда кәпір болады. Өзінің дінін азғантай дүниеге сатады». 

Абайлаңыз! 

Аса қамқор, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын!Шынында барлық мақтау Аллаһқа ғана тән, біз Оны мадақтаймыз, әрі Одан ғана жәрдем тілейміз, әрі Одан кешірім сұраймыз! Сондай-ақ, біз өз нәпсіміздің және іс-әрекетіміздің кесірінен Оған ғана сыйынамыз. Кімді Аллаһ хақ жолға салса, оны ешкім де бұл жолдан адастыра алмайды. Ал енді кімді адастырса, оны ешкім де хақ (тура) жолға сала алмайды. Ешқандай серігі болмаған, жалғыз Аллаһтан басқа ешбір құлшылыққа лайықты тәңір жоқ екендігіне куәлік беремін және Мұхаммед,оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, Аллаһтың құлы әрі Оның елшісі екендігіне куәлік беремін.Шын мәнінде, біздің уақыт - ұлы Бұліктер мен сынақтар уақыты, көптеген мұсылмандардың жүректерінде дін негіздері шайқалған уақыт. Осман ибн Аффанның өлтірілуінен бастап, бүгінгі күнге дейін біздің үмметімізде болып жатқан Бұлік пен бөлінудің бірден-бір себебі -мұсылмандардың заңды басшыларына қарсы көтеріліс пен Бұліншілік жасауы.Шынайы білімге ие болған ғалымдар, басшыларға қарсы шығу мәселесін егжей-тегжейлі түсіндіріп, Аһлі сүннет уал-жамағаттың бұл мәселеге деген көзқарасын айтып өткен.Исламдағы ең алғашқы діни жаңалықты (бидғатты) харижиттер ағымы енгізді. Олардың пайда болуы туралы Сүннетте ескертпелер бар.Харижиттердің бұлай аталуы, олардың осы үмметтегі ең жақсы адамдарға (сахабаларға) және мұсылмандар жамағатымен бір ауызды сайланған басшыларға қарсы («хуруж») шыққандықтарынан.Аһлі сүннет уал-жамағат жолын ұстанушылар харижиттердің дінге жаңалық әкеліп, мұсылмандардың бірлігін шайқалтқан адасқан ағым өкілдері екендігіне бір ауыздан келіскен.Қай уақытта адамдар арасында харижиттік пікірлер мен көз қарастар пайда болса, білім иелері мұсылмандарды Аллаһ жолына шақырып, харижиттердің адасуын түсіндіруді міндет деп есептеген. Өкінішке орай, көптеген мұсылмандар, өз білімсіздіктері салдарынан, харижиттік сипаттардың кейбіреулері бойларында бар екенін байқамай жүр.

Харижиттердің сипаттары

1. Олар мұсылмандарды үлкен күналары үшін күпірлікте айыптайдыХарижиттер мұсылмандарды үлкен күнә жасағандары үшін мәңгілікке тозаққа кіреді деген ұғыммен, имансыздықта айыптай бастаған ең алғашқы адамдар еді.Бұл харижиттердің ең танымал белгілерінің бірі, тіпті олардың арасында кіші күнәлар үшін де имансыздықта айыптағандар бар еді.Аллаһтың Елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, айтты: «Мұсылман адамды имансыздықта айыптаған, оны өлтіргенмен тең!».2. Өздерімен келіспейтін мұсылмандарды имансыз дел санайды да, қандары мен малдарын рұқсат етіп аладыИбн Тәймия айтты: «Харижиттер -мұсылмандарды имансыздықта айыптаған ең бірінші ағым. Олар, күнәһарларды және харижиттік бидғаттармен келіспейтіндерді күпірлікте айыптай бастады да, олардың қандары мен малдарын өздеріне рұқсат етіп алды. Мұсылмандарды имансыз дейтін барлық бидғатшылардың жағдайы осы. Ал Аһли сүннет уәл-жамағат тек қана Құран мен Сүннетке ереді; олар Аллаһқа және Оның елшісіне, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсып, бойұсынады, шындықты үстанып, Аллаһтың жаратылыстарына мейірімді болады».3. Олар, мұсылмандардың заңды басшыларына қарсы көтеріліске шығуды рұқсат етедіБұл - олардың ұғымы мен діндерінің негізі болып табылады! Пайғамбарымыз, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, былай деді: «Басшы сені арқаңнан ұрып, мал-мүлкіңді тартып алып жатса да,оны тыңдап бойұсын!».Аш-Шахристани айтты: Мұсылмандардың заңды басшысына қарсы шыққан кез-келген адам, харижит болып табылады.Ан-Науауи былай деді: «Мұсылмандар басшыларына, олар күнәһар әрі залым болса да, оларға қарсы шығып, соғысуға тиым салынады».Ибн Тәймия айтқандай: «Аһлі сүннет уәл-жамағат нанымдарының негізі - басшыға қарсы шығып, бүлік кезінде соғысуға тиым салатындығы. Ал мугтазилиттер болса, мұсылмандар басшысымен соғысуды діндерінің негізі етіп алған».Ахмад айтты: «Кімде-кім, оның айналасында мұсылмандар жиналған, әрі билігін мойындаған, мейлі ол билікті күшпен немесе келісіммен алған болсын, мұсылмандар басшысына қарсы шығатын болса, онда ол мұсылмандар бірлігіне іріткі салып Аллаһтың елшісінің, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, сөздеріне қарсы келді. Егер де Бұл іріткі салушы, осы жолында қайтыс болса, жаһилиет өлімімен өледі. Ешқандай адамға, басшыға қарсы шығып, соғысуға рұқсат етілмейді. Ал кім осыны істесе, онда ол жаңалық енгізуші әрі Сүннетке ермейтін адам болады».Бүгінгі харижиттер, басшыларға қарсы шығуды қайтарған адамдарды, муржиитер деп атайды. Өйткені, харижиттер мұсылмандар басшыларын діннен қайтқан кәпірлер деп есептейді. Осы негізде олар біздің замандас, үш ұлы имамдарымыз: ал-Албани, ибн Баз, ибн Усәйминді муржииттер деп атайды.4. Олар басшылардың күнәларын андып, елдің көзінше оларға тіл тигізеді, әрі адамдарды анархияға шақырадыАлламың елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, айтты: «Кімде-кім басшыны қорласа, Аллаһ оны қорлайды».Укба ибн Уассаж айтқан: «Мен харижиттер туралы және олардың, басшыларды қалай сөгетінін еститінмін. Бір күні, мен Абдуллаһ ибн Амрды кездестіріп, оған: «Сен Аллаһтың Елшісінен, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, қалған сахабаларының қатарынансың. Әрі Аллаһ саған білім берді. Бұл жерде, Иракта өз басшыларын сөгіп, олардың адасуларын елге жария етіп жүргендер пайда болды, олар туралы не дейсің?», - дедім. Сонда ол: «Олар -Аллаһтың, періштелердің және барлық адамдардың лағынетіне ұшырағандар!»,- деді.Абу ад-Дарда айтты: «Расында, екіжүзділіктің бірінші көрінісі - мұсылмандар басшыларын балағаттау».Ал-Барбахари айтты: «Егер сен мұсылмандар басшысын сөгетін адамды көрсең, он да біл, ол өз көңілдеріне ерген адам. Ал егер сен Аллаһтан, басшыға жақсылық тілеп жүрген адамды көрсең, онда біл, ол Сүннетке ерген адам, иншаАллаһ».5. Олар адамдардың, ниеттері мен жүректеріндегі нәрселер туралы білімге ұмтыладыӨкінішке орай, бүгінгі уақытта көптеген мұсылмандар осы нашар қасиетке ие. «Бұл ықыласты, анау болса - екіжүзді», дейтін сөздерді көп естуге болады. Бұның кесірлігі, осыны жариялаушы, оған жасырын болған, тек қана Аллаһ білетін нәрсе арқылы адамдарды мінейтінінде. Және мұнда адамды мақтау мен айыптаудың еш айырмашылық жоқ.6. Олардың өздері туралы ойы жақсы, ал басқалар туралы пікірлері жаман. Олар негізінде жақсы емес нәрсені, жақсы деп, мұсылмандар өмір сүретін жерлерін, имансыздар жерлері деп атайдыАбул-Хасан ал-Ашари харижиттер ағымдарының бірінің белгілерін атап: «Олар айтады: егер басшы діннен қайтып, имансыз болса, халықтың барлығы имансыз болады»,-деді. Тағы да олар: «Бұл көпқұдайшылық жері, ал оның барлық тұрғындары көпқұдайшылар»,-дейтінін айтты.Ибн Таймия айтты: «Харижиттер, мұсылмандардың жерлерін, имансыздар жерлері деп есептейді».7. Өздерін ақтау үшін олар, күдікті әрі бірмагынасыз дәлелдер келтіредіАллаһ Тағала айтты: «Аллаһ бір елді тура жолға салғаннан кейін олардың сақсынатын нәрселерін ашық білдірмейінше, оларды адастырмайды. Расында Аллаһ әр нәрсені толық білуші», 9/115.Ибн Умар харижиттерді Аллаһтың ең жаман жаратылыстары деп есептеген, ол: «Харижиттер имансыздарға қатысты түскен аяттарды, имандыларға қатысты қолданады»,-деді.8. Харижиттер Құранды өз көңілдеріне сай түсіндіредіИбн Абдул Барр былай жазды: «Харижиттер мен мутазилиттер сияқты дінге жаңалық еңгізушілер, Құран аяттарының сыртқы мағынасына негізделіп, адасып кетті, мысалға: «Ал кім, Аллаһтың түсіргенімен үкім етпесе, он да олар имансыздар!» деген аяты».Ал-Жассас айтты: «Харижиттер осы аяттардың мағынасын өзгертті. Жоққа шығармаса да, Аллаһтың үкімін қалдырғандардың барлығын имансыздықта айыптай бастады».Ибн Тәймия былай деді: «Ең бірінші жаңалық, яғни харижиттердің жаңалық енгізуі, олардың Құранды дұрыс түсінбеулері себепті пайда болды. Олар - надандар, өз надандықтарымен Құран мен Сүннетке қарсы шыққандар!»9. Харажиттер ғұламалардан ұзақталған.Олар мәселені Құран мен Хадис аясында түсіну қағидасын ескермей, жеткілікті дәрежедегі білімдерінің аздығынан, беделді ғұламалардың пікірлерімен санаспай, тіптен елемей, өздері жауап іздеп, дара ұстанымдарын шығарғылары келеді. Бүкіл суннит әлеміне танымал гұламалардың ұстанымдарынан бас тарту, деструктивті экстремистік (содырлық) топтардың гуындауының басты себебі.10. Үлкен білім дәрежелері жоқ ғалымсымақтарды, бір сәтте әмір, көсем, муфти не имам етіп тағайындаулары.Нәтижесінде, шариғат ауыстырылып, дін бұзылып, ізгілік жоғалып, бүліктер көбейіп, өшпенділіктін оты тұтанады. Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, айтқан: «Шын мәнінде, Аллаһ білімді өз қулдарын одан айырып, алып қоймайды. Бірақ білімді ғалымдардын өлімімен алады. Тіпті, бір-де ғалым қалдырмаған уақытта, адамдар өздеріне надандарды басшы қылып алады. Оларға сұрақ қойылған кезде, білімсіз фәтуә береді. Сонда, өздері де адасады, басқаларды да адастырады».Ал Хасан ал-Басри: «Бұлік жақындағанда, ол туралы әр- бір ғалым біледі, ал қашан ол кетсе оны әр-бір білімсіз көреді»,-деген.11. Олар жас әрі зердесіз Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын: «Соңғы уақыттарда жас, зердесіз адамдар пайда болып, ең жақсынын сөздерін (Құран) оқитын болады. Алайда олар исламнан садақтан жебе шыққандай шығады. Ол адамдардың имандары кеңірдектерінен ары өтпейді»,-деп харажиттерді сипаттаған болатын.12. Олар жиһад, жамандықтан қайтару секілді игі істермен мәнді ұрандарды өздеріне бет перде етіп алады.Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, айтқан: «Менің үмметімде келіспеушілік пен жіктелу пайда болады. Сондай-ақ әдемі сөздер айтып, нашар қылықтар істейтін адамдар шығады». Албани жиі айтатындай: «Сендер оларды істерінің жемістеріне қарап танисыңдар.» Ибн Тәймия : «Құран мен Сүннет жиһад пен оның құндылығы туралы бұйрықтарға тұнып тұр. Бірақ та Аллаһ және Оның елшісі, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, бекітіп, заңдастырған жиһад пен адасушы топ жүргізетін жиһаттың арасында айырмашылық бар екендігін білу қажст. Олар Мейірімді Аллаһқа бағынып, жиһад жасаудамыз деген ойларымен, шайтанға бағынуда. Мұндай жиһад өз нәпсілері мен бидғаттарды устанушылардың, мұсылмандармен соғысатын харжиттер мен соларға ұқсастардың жиһады тәріздес» деген.Осы дүниеде ең ауыр зулымдық істегендер, мундайды тек ізгі маһсатпен жасағандарын мәлімдеген. Алайда шариғатта «Жақсы ниет, жаман істерді, ізгі ете алмайды » деген қағида бар.13.Олар ғұламаларды даттап, имансыздыққа шығарады.Мұндай сипат харажиттерге ғана емес, барлық адасқан топтарға тән.Ахмад ибн Синан: «Бұл дүниеде хадис білгірін жеккөрмейтін бидғатшы жоқ» десе, имам ас-Сафарани былай дейді: «Ақиқатында ғұламалардың еңбектері белгілі, абыройлары асқақ. Кім олардың абыройларын түсіргісі келсе, ол адамдардың арасындағы ең нашар, ең оңбаған адам. Ал, кім оларды жек көрсе, ол шайтанның тобынан».14. Қатарларында шынайы білім иелерінің жоқтығы.Али бұйрығымен харажиттермен келіссөзге барған Ибн Аббастың ең бірінші сөзі: «Мен сендерге пайғамбарымыз, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, сахабалары - мухажирлер мен ансарлардан және халифтің атынан келіп тұрмын. Құран оларға түсірілді, олар оның мағанасын сендерден жақсы біледі, ал сендердің араларында сол сахабалардын біреуі де жоқ». Еш уақытта адасқан ағымдарда шынайы білім иелері болмаған да, болмайды да! Ибн Ражаб: «Бидғатшылар мен адасушыларға келер болсақ, олар білім иелеріне уқсағылары келеді, бірақ та олар, ғуламалар қатарынан емес. Оларға ілесуден сақтандыру үшін, олардың білімсіздіктерін ашып, адасуіпылықтарын әшкерелеу рұқсат етілген амал»,-деп жазған.15. Олардын сипаттарынан шаштарын тақырлап алу.Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын: «Менің үмметімде келіспеушілік пен жіктелу пайда болады. Сондай-ақ, әдемі сөздер айтып, нашар қылықтар істейтін адамдар шығады. Олар Құран оқиды, алайда ол кеңірдектерінен ары өтпейді. Олар діннен садақтан жебе ұшқандай шығып, қайтып келмейді. Жаратылыстардың ең нашарлары солар…». Одан сурады: Ей Аллаһтың елшісі, олардың сипаттары қандай? Ол: «Шаштарын тақырлап алуы»,-деді.Ғұламалардың бірауызды пікірлері бойынша шашты тақырлап төрт жағдайда алған абзал: хаж не умрадан кейін, дүниеге келген баланың жетінші күнінде және адымның ислам қабылдағанынан кейін. Өзге жағдайларда шашты тақырлап алу құлшылық түріне жатпайды. Ибн Тәймия: «Бұл мәселеде гұламалар бірауызды келіскен»,-деген.16. Олар мақсаттарына жету үшін өтірікке жүгінеді.Алғашқы харажиттер өтірікті имансыздық деп қабылдағандығына қарамастан, бүгінгі харажиттер өз қызметтерінде өтірікті қажеттілік деп рұқсат етіп алған.17. Өз пікірлерінде тұрақсыз.Осы білімсіздіктерінің салдарынан, харажиттер өз іштерінде жиырма ағымға бөлінген. Ибн Тәймия: «Бидғатшылар күмәнға бой алдыру себепті, бір пікірде тұра алмайды. Бұл Аллаһтың Құран мен Сүннет жолынан бет бұрғандарға белгілеген жазасы».18. Мұсылмандармен бейбіт келісімдегі кәпірлерді өлтіруге болады дейді.Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Аллаһтың игілігі    мен    сәлемі    болсын:     «Кімде-кім мұсылмандармен бейбіт келісім жасасқан мұсылман еместі өлтірсе, иісі қырық жылдық жерден сезілетін, жаннаттың хош иісін сезбейді»,-деген. Ал, басқа бір хадисінде: «Бүкіл мұсылманның қаны бірдей дәрежеде құнды, олардың ең беделсізіне берілген қауіпсіздік кепілдігін барлығы да сақтауы қажет».Зансыз адам өлтірудің үлкен күнә екендігін түсіну үшін, осы айтылғандар жеткіліксіз бе?! Бұл күндері харажиттер, өздерінің жалған идеологияларын қолдамайтын мұсылмандарды өлтіруден де тайынбайды.19. Теракт жасауды дұрыс дейді.Ибн Усеймин Сауд Арабиясындағы жарылыстан кейін: «Күдіксіз бұл әрекеттің Құран мен Сүннетке сәйкеспеуінен, әр-бір ақыл иесі, мұндай іске риза болуы мүмкін емес. Бұл Исламға іштен де, сырттан да зиян әкелетін үлкен қылмыс. Әділетсіздер табысқа жете алмайды. Ілім іздеуші шәкірттер мұсылманның қанын төгуді рұқсат ететін, харажиттер дің сұрқия жолын адамдарға міндетті түрде түсіндірулері қажет»,-деген.Салих ас-Сухейми айтты: «Жамағатул-жиһад» ағымы осы ғасырдың харажиттері! Пайғамбарымыз, оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын, оларды «тозақтың иттері» деп атаған. Олар тіптен ислам елдерін имансыздардың жері деп, ондағы мұсылмандарды өлтіруде. Өз қылықтарыменен мұсылман еместердің мұсылман мен исламға қарсы арандатушылық туғызып, кейбір мұсылман қалаларына мұсылман еместердін иелік етуіне жол ашып қойды.Ибн ал-Қаййим айтты: «Адамдардың көбісі құлшылықты Аллаһтың тиымдары арқылы жасайды, олардың жүректерінде осы бір амалдар бойұсынушылық пен Оған жақындау деген сенім орныққан. Мұндай адамдардың жағдайы, күнәһардың жағдайынан да жаман».Жоғарыда жазылғандар негізінде, харажиттер ағымының Ислам әлеміне қандай қауіп төндіріп тұрғаның аңғаруға болады.Аллаһ Тағала мұсылмандарды аталған сипаттардан сақтасын. Әмин!!!

  Мейірімді де Рахымды Аллаһтың есімімен бастаймын.Барша мақтау бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһқа тән. Және Аллаһтың игілігі мен сәлемі Оның елшісі Мухаммедке болсын.
Біз бұл тақырыбымыздың астында күнәлардың жекелеген адам мен қоғамға тигізетін әсерлері жайында айтып өтпекшіміз. Имам Ибн Қайим Әл-Жаузия өзінің бір сөзінде:
- Күнәлардың зиян тигізетіні сөзсіз. Және оның жүрекке тигізетін зияны удың өз дәрежесіне қарай денеге тигізетін зияны сияқты. Бұл дүние немесе ақыретте болсын адамдарға жолығатын жамандық пен ауырулардың көбісінің себебі осы күнәлар емес пе? Ойланшы, Адам ата мен Хауа анамызды Жаннаттан шығарған не нәрсе? Сондай бір ләззаттар мен нығметтердің, қуаныштар мен рахаттардың жайы балған Жаннаттан уайым-қайғы мен қиыншылық, сынақтардың жайы болған бұл дүниеге оларды не нәрсе түсірген еді?
Ал Ібілістің Аллаһтың рахметінен алыстатылып, лағнетке ұшырап, оның ішкі-сыртқы дүниесінің қорқынышты да, ұсқынсыз бейнеге айналып аспан иеліктерінен қуылуына не нәрсе себеп болған еді? Иә, ол Ібілістің жақындықтан алыстыққа, рахметтен лағнетке, сұлулықтан ұсқынсыздыққа, Жаннаттан Тозаққа, иманнан күпірлікке, Раббысына болған достығынан дұшпандыққа, ұлықтау, пәктеу сөздерінен өтірік пен қиянатқа, серік қосушылық пен жаман жаққа, сауапты істерден күнәларға өтуіне себеп балған нәрсе ол - күнә. Соның салдарынан ол Аллаһтың шексіз мейірімінен алыстап, қатты азабына душар болды. Және бүкіл кәпірлер мен серік қосушылардың, парасатсыз пасықтар мен күнәһар жасықтардың басшысына айналды. Аллаһтың әмірлерін атқармай, тиымдарынан тиылмай Оның рахмет назарынан махрұм қалып, қор болудан Аллаһтың өзі қорғасын!
Және кешегі Нұх пайғамбар қауымының ешбір құтқарушы таба алмай, топан су астында қалып өлім қауышуларына не нәрсе себеп болған еді?
Ал үстерінен жеті түн, сегіз күн тұрған жойқын желден жойылып кеткен Ғад елінің сондай үрейлі азапқа душар болуларының себебі неде?
Ащы дауыстан кеуделеріндегі жүректері тоқтап өлген Самуд елінің жойылуына не себеп? Періштелер жоғары аспанға көтеріп, кейін аударып жермен жексен етілген Лут қауымының зардабы неден? Төбелеріне қорқынышты бұлт шоғырланып, сол бұлттан үстеріне от жауып қырылған Шұғайып қауымының қасіреті неден? Кеше “Мен құдаймын” деген Ферғауынды және оның жойқын әскерін теңіз астына шөктірген нәрсе не еді? Ал байлығына мастанып, Құдайын ұмытқан Қарунның малымен, жанымен, үй-жайымен жерге жұтылуына себеп болған нәрсе не еді? Және Кітап түсірілген қауым яһудилердің бастарынан бірнеше азаптарды өткізіп, тіпті кейбір тайпаларының маймылға, шошқаға айналуларының салдары неде? Иә, Нух пайғамбардан кейін қаншалаған қауымдар өтті? Олардың қаншасы азаптарға душар болды? Не себептен? Әлбетте бәрі күнәнің себебінен!
Сөзсіз әрбір күнәнің ішінде азап бар. Егер кімде-кім сол күнәні жасаса және сол күнәлі істен бас тартып тезірек тәубе жасамаса, онда ол күнәнің қасіретті зардабы оған міндетті түрде айналып соғары сөзсіз. Бірақ, өкінішке орай, Құдайын ұмытып жасаған күнәні Құдай да ұмытады - деп ойлап, алданып жүргендер қаншама? Ал ақиқатта Аллаһ еш нәрсені ұмытпайды. Муса пайғамбар ғалайһиссалам қасиетті Құранда Аллаһты былай деп сипаттаған:
“Менің Раббым жаңылмайды да, ұмытпайды” (Таһа:52)
Ал кейбір адамдар білімнің саяздығынан Аллаһтың кеңшілік-мәрхеметі мен кешірім-мейіріміне сүйеніп алып, көптеген парыз етілген әмірлер мен тиым етілген харам істерде бейғамдық жасауда. Яғни олар мойындарына парыз етілген істерді тастап қойып немесе оны атқаруда жалқаулық танытады да, сол өзінің кемшілігіне Аллаһтың кеңшілігін айтып сылтауратады. Болмаса Аллаһ харам еткен істі жасайды да, “Е, Аллаһ кешіруші, мейірімді” - деп, өз айыбын ақтап жатады. Қайталана беруменен кішкене күнәлар үлкен күнәларға айналады. Ал сол күнәлардан қайтпай, қайта-қайта оралып жасай беру Аллаһтың заңына ерегісіп қарсы шығумен тең. Ал Аллаһтың қылмыскер қауымдар мен Оның шариғатына ерегісіп қарсы шығушы қауымдарға беретін азабы өте қатты. Аллаһтың мейіріміне ғана сүйеніп, күнәлі істерге түскен қауым, сол Аллаһтың азабының қатты екенін де ұмытқан. Жаратқан Аллаһ Өзінің Кітабында былай деп айтқан:
Ей, Мухаммед! “Құлдарыма хабар бер. Күдіксіз Мен аса жарылқаушы, ерекше мейірімдімін. Және шын мәнінде азабым да өте күйзелтуші.” (Хиджр:49-50)
Мәшһүр хадистанушы имам Муслимнің сахих хадистер жинағында пайғамбарымыз Мухаммедтің (ол кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқан сөзі бар:
“Дүниеде артықша нығметтер ішінде өмір сүрген, тозақтықтардан болған бір пенде келтіріледі. Содан ол Тозаққа бір батырылып алынады. Кейін оған: “Ей, адам баласы! Сен бірде-бір жақсылық көрдің бе? Саған бірде-бір нығмет кезігіп пе еді?” - делінеді. Оған ол (Аллаһтың атымен ант ішіп): “Жоқ, уаллаһи, йа Раббым!” - дейді. (Яғни, ешбір жақсылық көргенім жоқ, маған ешбір нығмет кезіккен жоқ, - дейді) Және дүниеде ең қатты қиыншылықтарды көрген, жаннаттықтардан болған бір пенде келтіріледі. Ол Жаннатқа бір батырылып алынады. Кейін оған: “Ей, адам баласы! Сен қандай да бір ауыртпашылық көріп пе едің? Сенен қандай да бір қиыншылық өтіп пе еді? - делінеді. Сонда ол (Аллаһтың атымен ант етіп): “Жоқ, уаллаһи, йа Раббым! Менен ешқандай ауыртпашылық өткен жоқ. Мен ешқандай қиындық көргенім жоқ” - дейді. (Муслимнен риуаят етілген).
Аллаһ бір батырылып шығарылғанда бүкіл көрген жақсылықтарды ұмыттырып қоятын Тозақтан сақтасын! Және қойынына бір түсірілгенде бүкіл көрген қиыншылықтарды ұмыттырып қоятын Жаннатына жайғастырсын!
Баршамызға мәлім болған нәрсе - егер адам күнәлардан тәубеменен тазармаса, онда ол күнәлардың сол пендені ақырет күнінде үлкен апаттар мен азаптарға жолықтыратыны. Сонымен қатар күнәлардың бұл дүниеде де адамға тигізетін өкінішті әсерлері бар. Сол әсерлердің ішіндегі ең ауыры иманға тигізетін әсері. Иманға Әһлі Суннаның танымы бойынша былайша түсіндірме берілген: Иман дегеніміз - оны тілмен айту, жүрекпен растау және бұйырылған амалдарды орындау. Және ол иман тағат-ғибадаттармен артып, ал күнәлармен кемиді. Міне бұдан көріп отырғанымыздай, күнәлардың - мұсылманның екі дүниеде бақытты болуына себепкер болатын иманға зарарын тигізетіні. Расында Аллаһқа және ақырет күніне шынайы сенген мұсылман кеңшілікте де, таршылықта да өзін бақытты сезінеді. Оның жүрегі тыныштыққа толы болады. Ол әркез - Аллаһтың берген рызық-несібесіне қанағатшыл, тағдырына риза, нығметтерге шүкір қылушы, сынақтарға сабыр қылушы пенде. Бұл турасында пайғамбарымыз (ол кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деп айтқан:
“Исламды қабылдаған және жеткілікті дәрежеде рызықтандырылған, әрі Аллаһ оны Өзінің оған бергенімен қанағаттандырып қойған пенде шынында табысқа жетті”. (Ибн Әмірден Муслим риуаят еткен).
Пайғамбарымыз (ол кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және бір сөзінде:
“Иман иесінің ісі - ғажап. Расында оның бүкіл ісі өзі үшін қайырлы. Және бұл нәрсе тек иман келтірген кісі үшін ғана. Егер оған бір қуанышты нәрсе жетсе, шүкірлік қылады. Онысы оған қайырлы болады. Ал егер оған бір қиыншылық жетсе, сабырлық танытады. Сөйтіп онысы да оған қайырлы болады” - деп айтқан. (Имам Муслим және имам Ахмад Суһейбтен риуаят еткен)
Бірде мәшһүр Ибраһим ибн Адһам өзінің серіктерімен бірге бір судың қасында кепкен нан жеп отырып былай деп айтқан екен:
- Егер патшалар мен олардың балалары біздің иман нығметінің арқасында қандай бақытты күйде екенімізді сезсе, онда олар оған жету үшін бізге қылышпен соғыс ашар еді.
Ибн Таймия өзінің бір сөзінде:
- Бұл дүниеде бір жаннат бар. Кім ол жаннатқа кірмеген болса, онда ақыреттегі Жаннатқа да кіре алмайды, - деген. Яғни бұл дүниедегі жаннат - иман, ислам жаннаты, иманның шынайы дәмін сезінген адамның жаннаты.
Ал екінші бір ғалым:
- Аллаһтың әуел бастан маған бекітіп қойған рызық-несібесін ешкімнің алып қоя алмайтынын білгенімде, жаным тыныштық тапты, - деген.
Пайғамбарымыз (ол кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзінің шарапатты хадистерінің бірінде:
“Расынды Аллаһ дүниені сүйген пендесіне де, сүймеген пендесіне де береді. Ал иманды - тек сүйген пендесіне ғана береді” -деген. (Бұл хадис имам Бухаридің «Тарих» атты кітабында келген. Тирмизи мен Бағауилер де риуаят еткен. Және имам Заһаби сахих хадистер қатарына қосқан)
Міне осы Пайғамбарымыздың (ол кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) иман тұрғысында айтып өткен бірер хадистері мен ғұламалардың сөзінен нәрленгеннен кейін, өзіміздің негізгі тақырыбызға қайта оралайық.
Расында харам етілген бұл күнәлардың адамның жүрегіне, тәніне, осы дүниесі мен ақыретіне тигізетін жаман әсерлері мен қатты қасірет пен өртеуші өкініш әкелетін зиянкестіктері бар. Сол жаман әсерлердің кейбіріне жеке-жеке тоқталып өтеміз.
 
1. Күнәнің келтіретін зардаптарының бірі - адамға халал мен харамды, жақсы мен жаманды ажыратуына көмектесетін, әрі дүниедегі басқа түскен сынақтардан сүрінбей өтіп, ақыреттегі Аллаһ уәде еткен Жаннат жақсылықтарына жетуіне мүмкіндік беретін пайдалы ілімге жетуінен тосып қояды. Ілім - ол Аллаһтың жүрекке орнықтыратын нұры. Ал күнә болса сол нұрдың өшуіне себеп. Бірде имам Шафиғи ұстазы имам Мәлікке кітап оқып беріп отырады. Имам Мәлік оның даналығы мен түсінігінің тереңдігіне таң қалып, оған:
- Аллаһ сенің жүрегіңе нұр орнатқан екен. Сен сол нұрды күнәлардың кесірімен кетіріп алма, - дейді. Расында сол имам Ш�